مدیر به‌نشر: باید به شبکه توزیع ملی کتاب می‌رسیدیم نه راسته انقلاب!

به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس، انتشارات به‌نشر (انتشارات آستان قدس رضوی) با در اختیار داشتن ۲۰ فروشگاه در سطح شهر مشهد و ۲۰ فروشگاه و نمایندگی در سایر شهرها، بزرگ‌ترین ناشر شرق کشور است.

به‌نشر تاکنون ۲۶۰۰ عنوان کتاب منتشر کرده و در سه سال گذشته، موفق به کسب ۵۳ جایزه و لوح افتخار از جشنواره‌های مختلف کشور شده است. حسین سعیدی از سال ۱۳۹۵ به‌ عنوان مدیرعامل جدید شرکت به‌نشر منصوب شد. در دوره مدیریت سعیدی، این انتشارات رنگ‌ و بوی تازه‌ای گرفت. توسعه کمی و کیفی فروشگاه‌ها، برگزاری نشست‌های تخصصی و برنامه‌های تبلیغی و ترویجی، روی‌آوردن به قالب‌های جوان‌پسند به‌ویژه رمان، افتتاح فروشگاه الکترونیک و حضور در بازار کتاب‌های الکترونیک، از مهم‌ترین تحولات به‌نشر در دوره مدیریت سعیدی است. در آستانه تشکیل دولت جدید با وی گفت‌وگویی صورت گرفت تا به ارزیابی جبهه انقلاب در سال‌های اخیر بپردازیم.

* یکی از موضوعاتی که در سال‌های اخیر شاهد آن بودیم، رشد تعداد عناوین تولیدی ناشران جبهه فرهنگی انقلاب است. این موضوع باعث شده تا مردم انتخاب‌های معتددی داشته باشند و دست ناشران این طیف پر باشد. آیا شما این گزاره را قبول دارید؟ این افزایش تولید را فارغ از کیفیت تولیدات، چگونه ارزیابی می‌کنید؟

بله، به‌طور کلی قبول دارم. این رشد به‌خصوص در حوزه ادبیات پایداری ملموس‌تر از سایر حوزه‌هاست. اتفاقات سال‌های اخیر بالاخص در دفاع از حرم اهل‌بیت در سوریه و عراق و شکل‌گیری پدیده‌ای با نام «مدافعان حرم»، باعث شکل‌گیری فصل جدیدی از ادبیات پایداری و سیره شهدا و خانواده‌های آنان شد. در این زمینه، ناشران جبهه انقلاب اسلامی خروجی‌های متعددی داشتند؛ اما به نظر می‌رسد رشد تعداد عناوین سبب هم‌پوشانی آثار شده است. همچنین، تولید محتوا برای گروه‌های سنی مختلف به‌ویژه مخاطب کودک و نوجوان در موضوعاتی که طرح شده از دغدغه‌های جدی است.

اما فارغ از کیفیت و بحث تک‌بعدی‌ بودن و محدودیت موضوعی، نوعی کمیت بالا و موازی‌کاری نیز در این آثار دیده می‌شود که خودش یکی از آسیب‌های مهم در این زمینه به شمار می‌رود و به کیفیت ضربه زده است. کمیت همیشه باید با افزایش کیفیت همراه باشد. در غیر این صورت، افزایش کمیت آثار متوسط، ویترین آثار خوب را کوچک‌تر می‌کند؛ مشکلی که برای کتاب‌های مذهبی به‌خصوص در بخش کودک ایجاد است.

مسأله دیگر موضوع افکار جمعی است و اینکه در فکر جامعه، خریدهای دولتی و گزینش‌شده نفوذ کرده و این ذهنیت را به وجود آورده که آثار ناشران جبهه انقلاب به‌دلیل حمایت سازمان‌های دولتی، تیراژ و فروش غیرواقعی دارد که بایستی تدابیری برای رفع این ذهنیت اندیشیده شود.

* کیفیت آثاری را که ناشران جبهه انقلاب تولید کرده‌اند، نسبت به یک دهه قبل چگونه ارزیابی می‌کنید؟

بی‌شک، کیفیت آثار در سنجش با دهه گذشته ارتقای چشم‌گیری داشته است. با گسترش دستگاه‌های چاپی و تکنیک‌ها و نرم‌افزارهای تولید و آماده‌سازی کتاب، گریزی از این کیفیت نبوده است؛ اما هنوز تا مقصد مطلوب فاصله بسیار است. به نظر من هنوز از خط تولید آثار شاخص و باکیفیت و با تنوع موضوعی مقبول فاصله داریم و بیش از پیش باید تلاش کرد. شاخص‌های اعتبار محتوا، استناد، روزآمدی، روشمندی و اثربخشی از مهم‌ترین و حداقلی‌ترین شاخص‌های کیفیت به شمار می‌روند که بایستی به این‌ها توجه شود. در آثار اخیر، در برخی از شاخص‌ها رشد داشته‌ایم و در برخی از آن‌ها ضعف‌های جدی وجود دارد. در منشورات آثار دهه شصت، با آثاری مواجهیم که چون با احساس نیاز و حساسیت آرمانی نسل‌های پیشین همراه بوده، دارای اثربخشی پررنگی هستند. البته همه اشکال نبود شاخص کیفی در آثار متأخر، به خود آثار برنمی‌گردد؛ بلکه برخی به وضعیت رسانه‌ها، سیطره فضای مجازی، آسیب‌های جامعه‌شناسی مرتبط با نسل جدید که در مجموع، نسلی است که حساسیت آرمانی نسل قبل را ندارد و مسائلی از این دست مربوط است.

به این نکته هم باید توجه کرد که زمانی سنجش ارتقاء آثار دقیق خواهد بود که در مقایسه با تولیدات ناشرانِ جریان معارض بررسی شود. برداشت اولیه این است که در این مقایسه هم رشد مقبولی نسبت به منشورات سایر ناشران وجود داشته است.

* در دهه ۹۰ با وجود تمام سختی‌های زیرساختی و اقتصادی، شاهد رشد تعداد فروشگاه‌های جبهه انقلاب در اقصی نقاط کشور، مخصوصاً در راسته خیابان انقلاب تهران بودیم. به نظر شما مهم‌ترین دلیل این رشد چیست؟

قاعدتاً فعالیت جریان فکری‌فرهنگی و ایدئولوژیک با پشتوانه شعارهای اصولی انقلاب اسلامی با مخاطبان پرشماری که وجود دارند، منجر به تأسیس بالفعل و بالقوه بازارهایی می‌شود که هم‌سویی با این جریان، از دید صنعتی‌تجاری نیز اهمیت دارد. این اتفاق نتیجه تلاش و عزم دولت نبوده است و تنها با تدبیر، خردورزی، خطرپذیری و تلاش فردی و تشکیلاتی به ثمر نشسته است؛ تلاش فردی عده‌ای که دغدغه‌های مشترک دارند؛ اما از رقابت نمی‌ترسند و برای باقی‌ماندن در گردونه نشر، حداکثر تلاش خود را به کار می‌بندند. شناخت مخاطب و ایجاد احساس نیاز در ایشان و تولید محتوا بر این اساس نیز از دلایل اصلی توسعه فروشگاه‌های جبهه فرهنگی انقلاب است.

البته در این سؤال به مسأله توزیع ملی کتاب بی‌توجهی شده است. اینکه فروشگاه‌ها در راسته خیابان انقلاب تهران افزایش پیدا کرده، دستاورد چشمگیری نیست. باید تا به حال به یک شبکه توزیع ملی برای سراسر کشور دست می‌یافتیم، نه راسته انقلاب! ضمن اینکه در همین راسته انقلاب نیز باید دید وضعیت ما نسبت به ناشران جبهه مقابل چقدر مطلوب است.

افزون بر این، به نظر می‌رسد حمایت‌های غیرمستقیم برخی از نهادهای انقلابی به‌صورت خیلی محدود در این رشد مؤثر بوده باشد. تعدادی از ناشران جبهه انقلاب، ناشران غیرخصوصی با بودجه‌های مشخص هستند و این امکانی است که ناشران خصوصی از آن محروم‌اند و باید به بخشی از این رشد از این زاویه نگاه کرد.

* هم‌افزایی و کار مشترک بین عناصر فرهنگی مختلف را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا روند مثبت است یا نه؟

اصل شکل‌گیری جریان جبهه فرهنگی بسیار مبارک است؛ اما به نظر می‌رسد در حوزه هم‌افزایی و کار مشترک هنوز ضعف‌هایی وجود دارد. به گمان من این جریان باید تلاش کند تا با تعریف مأموریت‌های اختصاصی برای ناشران مختلف با توجه به ظرفیت و توانمندی و رویکرد محتوایی‌شان، مطالبات مشخص و افق روشن و چشم‌انداز و اهداف صریح را از اعضای خود مطالبه کند و در راستای تحقق آن همکاری لازم را انجام دهد و از موازی‌کارها جلوگیری نمایند. شکل‌گیری ناشران تخصصی در موضوعات مهم جبهه فرهنگی انقلاب، یکی از کارهای مهمی است که باید انجام شود.

* دهه ۹۰، دهه رشد آماده‌سازی کتاب در جبهه انقلاب بوده است؛ به‌طوری که به طراحی جلد، قطع، کاغذ مصرفی و… بسیار تأکید می‌شود. ارزیابی شما از اقدامات ناشران در این حوزه چیست؟

چنان‌که در خود سؤال مندرج است، رشد در این زمینه بسیار محسوس است و رقابت فنی در این زمینه موجب شده است تا کتاب‌های این دسته از ناشران از دید کالبدی، به سطح محصولات فعالان دیگر حوزه نشر برسند. رشد تکنولوژی همه ساحات زندگی را متأثر کرده و در صنعت چاپ و طراحی و صفحه‌آرایی نیز اثر خود را گذاشته است. به نظر می‌رسد در این زمینه با رشد و جهش خوبی مواجه بودیم. امروزه در مجموع، کتاب‌های با کیفیت بصری فراوانی تولید می‌شود و هویت بصری در بین ناشران جای خود را پیدا کرده است. البته موفقیت اصلی این آثار بیشتر به‌علت محتوای آن بوده تا ظاهر؛ ولی بدیهی است ظاهر مناسب در زمان انتخاب اثر، جذابیت خرید را برای مخاطب ایجاد می‌کند. سطح ناشران جبهه فرهنگی انقلاب متفاوت است؛ اما در مجموع، کیفیت تولیدات برخی از ناشران مطلوب است.

انتهای پیام/