بانک اطلاعاتی کامل از ناشران و نیروهای فرهنگی جبهه انقلاب نداریم

به گزارش خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس، احمد عطایی انتشارات قدر ولایت را از سال ۱۳۷۱ تأسیس کرد. این ناشر امروز بیش از ۱۹۰۰ عنوان کتاب منتشر کرده و یکی از ناشران فعال در سه حوزه تاریخ معاصر ایران و دفاع مقدس و کودک است. با احمد عطایی به گفت‌وگو نشستیم تا از تحولات نشر در سال‌های اخیر بگوید. 

*در دهه نود، شاهد فعالیت گسترده‌تر فعالان جبهه انقلاب در حوزه کتاب بوده‌ایم. به‌نظر شما مهم‌ترین دلایل گرایش فعالان فرهنگی به این حوزه چیست؟

در خصوص گرایش فعالان فرهنگی به حوزه کتاب در دهه نود، به چند دلیل می‌توان اشاره کرد. مهم‌ترین آن‌ها تشدید هجمه فرهنگی به مبانی انقلاب اسلامی و ارزش‌های آن از طرق مختلف، به‌ویژه فضای مجازی و کتب ترجمه است که اغلب، به انتقال فرهنگ و سبک زندگی غربی می‌پردازند و سبک زندگی اسلامی‌ایرانی را مخدوش می‌کند.

همچنین، تأکید و تصریح رهبر معظم انقلاب به کتاب با دو رویکرد بر این موضوع اثرگذار بوده است؛ یکی رویکرد حضور در نمایشگاه‌های کتاب و توصیه‌های ایشان به مطالعه و ضرورت تبیین و ترویج مسائل انقلاب اسلامی، دیگری رویکرد تقریظ‌نویسی ایشان برای کتب ارزشمند دفاع مقدس و ضرورت صدبرابرشدن کار درباره ارزش‌های دفاع مقدس و مجاهدت قشرهای مختلف در آن دوران و نیز در دوره مقاومت و دفاع از حرم اهل‌بیت (ع).

عامل دیگرِ گرایش فعالان فرهنگی به حوزه کتاب، وادادگی بخش‌های فرهنگی حاکمیت به‌ویژه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ترویج مبانی اسلام ناب و سبک زندگی اسلامی است که ناهنجاری‌های فرهنگی و اجتماعی را تشدید کرده و دل‌سوزان و دغدغه‌مندان را به این فضا کشانیده است. 

* یکی از موضوعاتی که در سال‌های اخیر شاهد آن بودیم، رشد تعداد عناوین تولیدی ناشران انقلاب است. این موضوع باعث شده تا مردم انتخاب‌های متعددی داشته باشند و دست ناشران جبهه انقلاب پر باشد. ارزیابی شما از این افزایش تولید چیست؟ 

رشد تعداد عناوین توسط جبهه فرهنگی انقلاب تابعی است از سؤال اول. وقتی گرایش فعالان فرهنگی به حوزه کتاب، چه به‌صورت فیزیکی و چه به‌صورت دیجیتال بیشتر شده، رشد تعداد عناوین را هم شاهد خواهیم بود. در عین حال، تنوع موضوعاتی که نظام جمهوری اسلامی با آن‌ها درگیر و روبه‌رو شده است، مثل بروز و ظهور داعش تا حضور مقاومت در یمن و بحرین، مسئله برجام و تشدید تحریم‌ها، حضور لیبرال‌ها و نیروهای غرب‌گرا در حاکمیت، مسائل اقتصادی و امنیتی و مانند آن‌ها، سبب شده است تا جبهه فرهنگی انقلاب در زمینه‌های مختلف وارد شود و به تبیین و تشریح و اقناع افکار عمومی بپردازد. تشدید تبلیغات جبهه مقابل انقلاب و تنوع ورود آن‌ها نیز عامل افزایش تعداد عناوین جبهه فرهنگی انقلاب شده است. در واقع، نیازهای امروز انقلاب اسلامی تنوع و گسترش بیشتری نسبت به دهه‌های هفتاد و هشتاد دارد.

* هم‌افزایی و کار مشترک بین عناصر فرهنگی مختلف در جبهه فرهنگی انقلاب را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا روند مثبتی است یا نه؟

متأسفانه، هم‌افزایی و کار مشترک چشم‌گیری بین عناصر فرهنگی در جبهه فرهنگی انقلاب دیده نمی‌شود؛ حتی برخی از تشکل‌هایی که در حوزه نشر هستند نیز باید بیشتر هم‌افزا و هم‌پوشان باشند. به نظر می‌رسد اشتغال هریک از آن‌ها به کار خودشان سبب غفلت از این مسئله شده باشد. بعضاً اختلاف‌نظر و سلیقه هم مانع هم‌افزایی شده است؛ اما در سال‌های اخیر، برخی فعالیت‌ها را شاهد بوده‌ایم که با همکاری برخی عناصر و تشکل‌های فرهنگی و نشر انجام شده است و طبیعتاً اثر بهتری هم گذاشته است.

* از نظر شما که یکی از ناشران فعال جبهه انقلاب در تولید کتاب هستید، قوت‌ها و ضعف‌های مهم نشر جبهه انقلاب چیست؟

وقتی بناست به قوت‌های جبهه فرهنگی انقلاب اشاره کنیم، آنچه نخست به ذهن می‌آید، به‌وجودآمدن نیروهای جوان و باانگیزه و بااستعداد در نویسندگی و تصویرسازی و پژوهشگری است. شاهد این مدعا کتاب‌های خوبی است از نوقلم‌ها و نوتصویرگرها که در جشنواره‌ها به چشم می‌آیند.

دومین قوت، تأسیس ناشران فعال و انقلابی مثل شهید کاظمی و ۲۷ بعثت و ابراهیم هادی است که در حوزه نشر جایگاه خوبی را به خود اختصاص داده‌اند. قوت دیگر توجه غالب ناشران و نیروهای جبهه فرهنگی انقلاب به بیانات و مطالبات رهبر معظم انقلاب اسلامی و فعالیت در زمینه تبیین و تشریح و ترویج دیدگاه‌ها و مطالبات ایشان است.

اگر بخواهیم به ضعف‌ها اشاره کنیم، مهم‌ترینش ضعف هم‌پوشانی و هم‌افزایی است که در سؤال قبل هم مطرح شده بود؛ چه در استفاده از داشته‌هایی که در هریک از عناصر یا مؤسسات نشر موجود است و کاملاً اختصاصی و سرّی با آن برخورد می‌شود، چه در برنامه‌ها که عمدتاً جدا و مجزا و بدون اطلاع به یکدیگر انجام می‌شود.

دومین ضعف، نداشتن بانک اطلاعاتی کامل و به‌روز از وضعیت ناشران و نیروهای فرهنگی جبهه انقلاب است که می‌تواند در هم‌افزایی و به‌کارگیری منابع و نفرات مستعد و برنامه‌ریزی درازمدت بسیار مؤثر باشد.

ضعف دیگر جبهه فرهنگی انقلاب این است که نقشه راه در جبهه فرهنگی انقلاب ترسیم و تعیین نشده است؛ لذا خلأ‌ها کاملاً شناسایی نشده‌اند، قوت‌ها نیز همین طور. اگر نقشه راه ترسیم شود، قطعاً هم‌افزایی در سطح بالایی به وجود خواهد آمد و تجارب این جبهه در میان نیروها و دست‌اندرکاران به اشتراک گذاشته می‌شود.

همچنین، با وجود جذب نیروهای جوان و مستعد، برای تربیت مستمر و برنامه‌ریزی‌شده نیروهای فرهنگی، کار چندان جدی و پیگیرانه‌ای نداشته‌ایم. بعضی کارها انجام شده که مقطعی و پراکنده بوده است.

معضل دیگر مسئله توزیع و تولیدات و در ویترین جای‌دادن تولیدات است. متأسفانه، با وجود ورود برخی جوانان متعهد به این حوزه، هنوز راه درازی در پیش است و با دیده‌شدن قوی و کامل جبهه انقلاب در حوزه کتاب فاصله داریم.

آخرین نکته این است که فعالان این جبهه در عرصه تبیین و نقد روند تولید کتاب و اثرات مثبت و منفی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سایر مراکز فرهنگی، در عرصه تبلیغاتی و رسانه‌ای و افکار عمومی نتوانسته‌اند حضور قوی و فعالی داشته باشند.

* ارزیابی کلان شما از فعالیت‌های نشر انقلاب در دهه نود، با هدف پرکردن خلأهای محتوایی به‌خصوص تاریخ معاصر، نسبت به دهه ۸۰ و ۷۰ چیست؟

با مطرح‌شدن مسائل تاریخ معاصر نظیر پهلوی که فساد و وابستگی‌شان اظهر ‌من‌الشمس است و تأکید جبهه مخالف انقلاب شامل دشمنان بیرونی و افراد و جریان‌های غافل یا معاند داخلی بر این مسائل و جریان تحریف تاریخ پهلوی و انقلاب اسلامی که این‌ها جدی‌تر دنبال می‌کنند، شناسایی ضعف‌ها و خلأ‌های پژوهشی و ادبیاتی در حوزه‌های بزرگ‌سال و کودک و نوجوان، ضرورت و وجوب بیشتری یافته است. به‌علت نبود هم‌پوشانی لازم که قبلاً عرض شد، این خلأها به‌صورت واقعی و علمی و جامع مشخص نشده است تا فعالان فرهنگی جبهه انقلاب بر اساس این خلأ‌ها اقدام به تولید کنند. حرکتی از سوی مجمع ناشران انقلاب اسلامی انجام شد که ضرورت دارد به‌طور جدی پیگیری شود و استمرار پیدا کند.

* مهم‌ترین راهبرد و سیاست مؤسسه فرهنگی‌هنری قدر ولایت در دهه پیش رو چیست؟

مهم‌ترین سیاست قدر ولایت پرداختن جدی‌تر و گسترده‌تر به مطالبات و انگشت اشاره‌های رهبر حکیم و آگاه نظام جمهوری اسلامی به‌ویژه در حوزه تاریخ معاصر ایران، فرهنگ عمومی و گسترش اخلاق اسلامی، فلسفه و تاریخ انقلاب برای کودکان و نوجوانان و ارزش‌های دفاع مقدس و مقاومت است. ما همچنین در پی همراهی و همکاری با سایر ناشران و تشکل‌های جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی برای هم‌پوشانی و تولید محتواهای قوی و برنامه‌های حضور نشر انقلاب در فضای مجازی و حقیقی هستیم. 

در زمینه تقویت و تکمیل کادر اداری‌مان تلاش می‌کنیم تا زمینه جذب نیروهای مستعد فرهنگی متعهد در تولید محتوا و تصویرسازی و خصوصاً تولید رمان برای موضوعات تاریخی و کودک و نوجوان را فراهم سازیم. همچنین توجه بیشتر و استفاده از تکنولوژی و فناوری‌های جدید در انتقال محتواهای تولیدشده و پیام‌های مدنظر مؤسسه را در دستور کار خود قرار داده‌ایم.
سیاست دیگر ما در دهه بعدی، گسترش کمّی مؤسسه به‌صورت جذب مشترکان و ایجاد نمایندگی‌ها و ارتباط با پخشی‌ها و شبکه‌های دیجیتالی در سراسر کشور برای افزایش تولیدات و جذب نیروهای مستعد و توزیع تولیدات است.

انتهای پیام/